Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam (tháng 1/2026) diễn ra trong bối cảnh thế giới và khu vực có nhiều biến động nhanh chóng, phức tạp, khó lường. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt; các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống đan xen, tác động sâu sắc đến mọi quốc gia. Trong bối cảnh đó, Nghị quyết Đại hội XIV đã khẳng định một cách mạnh mẽ và toàn diện các quan điểm chỉ đạo mang tính nguyên tắc, được kết tinh thành "Bốn kiên định" và những định hướng chiến lược then chốt cho giai đoạn phát triển mới của đất nước.

I. “Bốn kiên định” - Nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho mọi hành động

Phát biểu bế mạc Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh yêu cầu cán bộ, đảng viên trong toàn Đảng tiếp tục quán triệt sâu sắc, thực hiện thật nghiêm túc, nhất quán “Bốn kiên định” về chính trị, tư tưởng. Đây chính là sự cụ thể hóa, hệ thống hóa những bài học kinh nghiệm xuyên suốt quá trình lãnh đạo cách mạng của Đảng.

Thứ nhất, kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

Đây là nền tảng tư tưởng, là “vũ khí” lý luận sắc bén của Đảng. Như PGS.TS. Nguyễn Hải Thanh (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh) đã phân tích, chủ nghĩa Mác - Lênin cung cấp thế giới quan và phương pháp luận khoa học cho nhận thức và cải tạo hiện thực xã hội, trong khi tư tưởng Hồ Chí Minh là kết quả vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam. Sự kiên định ở đây không phải là giáo điều, cứng nhắc, mà đòi hỏi sự vận dụng linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với từng giai đoạn, bối cảnh lịch sử. Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định đây là cơ sở để Đảng ta giữ vững bản chất cách mạng, trung thành với những nguyên lý cốt lõi, đồng thời vận dụng linh hoạt, phát triển sáng tạo, phù hợp với thực tiễn Việt Nam và yêu cầu của thời đại. Sự phát triển nhận thức về “hạnh phúc của Nhân dân” trong các văn kiện Đại hội XIV là một minh chứng sinh động cho sự vận dụng và phát triển sáng tạo đó .

Thứ hai, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

Đây là “sợi chỉ đỏ” xuyên suốt toàn bộ tiến trình cách mạng Việt Nam, là sự lựa chọn mang tính lịch sử của toàn Đảng, toàn dân ta. Sự kiên định này được thể hiện xuyên suốt từ Cương lĩnh chính trị đầu tiên (1930) cho đến nay. Trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động, các thế lực thù địch luôn tìm cách xuyên tạc, phủ nhận con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, thì việc kiên định mục tiêu này càng trở nên quan trọng và cấp thiết hơn bao giờ hết. Nó khẳng định bản lĩnh chính trị vững vàng, niềm tin sắt son của Đảng vào con đường đã chọn, không dao động trước bất kỳ khó khăn, thử thách nào. Mục tiêu cuối cùng của độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội chính là “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”, hướng tới cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc của Nhân dân .

Thứ ba, kiên định đường lối đổi mới của Đảng

Đường lối đổi mới, khởi xướng từ năm 1986, được xem là một bước ngoặt vĩ đại, thể hiện tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo của Đảng. Kiên định đường lối đổi mới là kiên định mục tiêu xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, chủ động hội nhập quốc tế. Nghị quyết Đại hội XIV nhấn mạnh: “Kiên định tinh thần đổi mới đúng định hướng, đổi mới có nguyên tắc, đổi mới vì sự phát triển của đất nước và hạnh phúc của Nhân dân”. Sự kiên định này được thể hiện qua quyết tâm thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế “hai con số”, nhưng phải bảo đảm tăng trưởng thực chất, bền vững, không đánh đổi chất lượng và ổn định kinh tế vĩ mô lấy tốc độ đơn thuần.

Thứ tư, kiên định các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng

Một Đảng cầm quyền muốn vững mạnh phải được tổ chức và hoạt động theo những nguyên tắc chặt chẽ, khoa học. Nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình, đoàn kết thống nhất, gắn bó mật thiết với Nhân dân… là những nguyên tắc cơ bản trong tổ chức và hoạt động của Đảng. Nghị quyết Đại hội XIV đặc biệt nhấn mạnh việc tiếp tục đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng, thực hiện nghiêm các nguyên tắc tổ chức, siết chặt kỷ luật, kỷ cương, kiểm soát quyền lực. Kết quả của cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong nhiệm kỳ qua là minh chứng rõ nét cho sự kiên định nguyên tắc “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”. Sự kiên định này nhằm “giữ cho Đảng luôn trong sạch, vững mạnh về mọi mặt, củng cố niềm tin sâu sắc trong Nhân dân”.

II. Tự chủ chiến lược - Bước phát triển mới trong tư duy lãnh đạo của Đảng

Một điểm nhấn quan trọng trong Nghị quyết Đại hội XIV là việc chính thức đưa nội dung “tự chủ chiến lược” vào văn kiện. Đây không chỉ là sự bổ sung về thuật ngữ, mà là kết tinh của quá trình tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận về độc lập, tự chủ trong điều kiện mới .

Khái niệm “tự chủ chiến lược” vượt lên trên sự độc lập, tự chủ truyền thống, đòi hỏi Đảng, Nhà nước ta phải có khả năng phân tích, dự báo, hoạch định và thực thi các quyết sách lớn, quan trọng một cách chủ động, linh hoạt, sáng suốt, không bị động, lệ thuộc vào bất kỳ thế lực bên ngoài nào. Nó thể hiện ở các khía cạnh:

Tự chủ trong lựa chọn mô hình phát triển: Kiên định mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, phù hợp với đặc điểm và điều kiện của Việt Nam.

Tự chủ trong hoạch định đường lối đối ngoại: Thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa dạng hóa, đa phương hóa, là bạn bè tin cậy, đối tác có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.

Tự chủ trong bảo đảm quốc phòng, an ninh: Xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân vững chắc, sẵn sàng bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ.

Trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn ngày càng gay gắt, tự chủ chiến lược chính là “tấm lá chắn” mềm, là bản lĩnh để Việt Nam giữ vững “cây tre Việt Nam” - vững gốc, chắc thân, linh hoạt trước những biến động phức tạp của thế giới.

III. Phát triển là trung tâm, ổn định là nền tảng, hạnh phúc của Nhân dân là mục tiêu cao nhất

Quan điểm “lấy phát triển để ổn định, ổn định để thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững đất nước, nâng cao đời sống và hạnh phúc của Nhân dân” thể hiện mối quan hệ biện chứng giữa phát triển và ổn định.

1. Phát triển là động lực, là chìa khóa cho mọi sự ổn định bền vững

Một đất nước nghèo nàn, lạc hậu, kinh tế khó khăn thì khó có thể có được sự ổn định chính trị - xã hội thực sự vững chắc. Chính vì vậy, Đại hội XIV đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao (hướng tới “hai con số”) như một đòi hỏi khách quan từ yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới và khát vọng vươn lên của cả dân tộc. Tăng trưởng kinh tế tạo ra nguồn lực để giải quyết các vấn đề xã hội, nâng cao đời sống nhân dân, từ đó củng cố niềm tin, giữ vững ổn định xã hội.

2. Ổn định là tiền đề, là môi trường cho phát triển bền vững

Ngược lại, không thể có sự phát triển bền vững nếu thiếu một môi trường chính trị ổn định, an ninh, an toàn và trật tự xã hội. Nghị quyết Đại hội XIV một lần nữa khẳng định Việt Nam là “điểm sáng về ổn định chính trị, an ninh, an toàn và ổn định xã hội” trong nhiệm kỳ qua. Sự ổn định này tạo ra niềm tin cho các nhà đầu tư, tạo ra môi trường thuận lợi cho các quyết sách phát triển dài hạn. Đại hội cũng chỉ rõ yêu cầu kiên định nguyên tắc ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn, coi đây là “điều kiện tiên quyết, trụ cột quyết định khả năng vận hành linh hoạt, an toàn và hiệu quả của toàn bộ nền kinh tế”.

3. Nâng cao đời sống và hạnh phúc của Nhân dân - Mục tiêu cao nhất, thước đo thành công

Điểm cốt lõi, xuyên suốt mọi chủ trương, đường lối của Đảng chính là vì con người, vì hạnh phúc của Nhân dân. Như phân tích của PGS.TS Đỗ Xuân Tuất, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng luôn nhất quán: Nhân dân là trung tâm, là chủ thể của sự nghiệp đổi mới. Đại hội XIV bổ sung nội dung “hạnh phúc” vào bài học kinh nghiệm: “Mọi chủ trương, chính sách phải thực sự xuất phát từ nguyện vọng, quyền, lợi ích chính đáng, hợp pháp và hạnh phúc của Nhân dân”. Điều này thể hiện bước phát triển quan trọng trong nhận thức của Đảng, nâng mục tiêu phát triển lên một tầm cao mới - không chỉ là vật chất đầy đủ mà còn là tinh thần phong phú, là sự thỏa mãn các nhu cầu về an toàn, công bằng, dân chủ và cơ hội phát triển của mỗi người dân.

Quan điểm chỉ đạo tại Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng là một hệ thống lý luận hoàn chỉnh, sâu sắc, vừa kiên định các nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, vừa thể hiện sự vận dụng, phát triển sáng tạo, phù hợp với bối cảnh lịch sử mới.

Có thể đánh giá những điểm đột phá, tiến bộ sau:

Thứ nhất, việc chính thức hóa và nhấn mạnh “Bốn kiên định” và “tự chủ chiến lược” cho thấy bản lĩnh chính trị vững vàng, sự trưởng thành vượt bậc về tư duy lý luận của Đảng trước những biến động khôn lường của thế giới.

Thứ hai, quan điểm “lấy phát triển để ổn định, ổn định để thúc đẩy phát triển” thể hiện tư duy biện chứng, khoa học, khắc phục mọi khuynh hướng cực đoan hoặc bảo thủ, trì trệ.

Thứ ba, việc đề cao mục tiêu “hạnh phúc của Nhân dân” là một bước tiến mới trong nhận thức về bản chất, mục đích của chế độ xã hội chủ nghĩa, khẳng định bản chất ưu việt, nhân văn của chế độ ta.

Những quan điểm chỉ đạo này chính là “kim chỉ nam” cho mọi hành động của toàn Đảng, toàn dân ta trong nhiệm kỳ mới. Việt Nam sẽ vững bước trên con đường đã chọn, hiện thực hóa khát vọng xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, sánh vai với các cường quốc năm châu như tâm nguyện của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại.

                                                                    Hoàng Duy Khiêm

                                                      Phó Bí thư thường trực Đảng uỷ xã