Đuối nước từ lâu đã trở thành một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ em tại Việt Nam, đặc biệt trong mùa hè – thời điểm các em được nghỉ học, gia tăng hoạt động ngoài trời và tiếp xúc với môi trường nước. Năm 2025, cả nước vẫn ghi nhận khoảng 1.800 trẻ em tử vong do đuối nước; đây là con số đáng báo động, phản ánh những khoảng trống trong quản lý, giáo dục kỹ năng và kiểm soát môi trường an toàn. Tại tỉnh Quảng Trị, tình hình cũng không nằm ngoài xu thế chung: giai đoạn 2022–2025 ghi nhận 172 trường hợp trẻ em bị đuối nước; riêng những tháng đầu năm 2026 đã xảy ra 2 vụ, làm 3 trẻ em tử vong. Những con số trên không chỉ là dữ liệu thống kê mà là hồi chuông cảnh báo về trách nhiệm của toàn xã hội trong bảo vệ thế hệ tương lai.

Xã Hòa Trạch là địa bàn có nhiều yếu tố tự nhiên tiềm ẩn nguy cơ đuối nước cao. Hệ thống sông, hồ và công trình thủy lợi vừa phục vụ đời sống, sản xuất, vừa là nguồn nguy hiểm nếu không được kiểm soát chặt chẽ. Sông Ròon chảy qua địa bàn với nhiều đoạn sâu, dòng chảy phức tạp; khu vực hồ thủy lợi Vực Tròn có mực nước lớn, bờ trơn trượt; hệ thống mương dẫn nước cấp 1 phân bố rộng, nhiều đoạn không có rào chắn; bãi biển Cảnh Dương dài khoảng 4 km. Bên cạnh đó, còn tồn tại các ao, hố nước tự nhiên xen kẽ trong khu dân cư. Trong điều kiện mùa hè nắng nóng, nhu cầu vui chơi, tắm mát của trẻ gia tăng, trong khi sự giám sát của người lớn có lúc, có nơi chưa thường xuyên, đã làm gia tăng nguy cơ xảy ra tai nạn đáng tiếc.

Thực tiễn cho thấy, đuối nước trẻ em không phải là rủi ro ngẫu nhiên mà xuất phát từ những nguyên nhân mang tính hệ thống. Trước hết là sự thiếu quan tâm, giám sát của gia đình trong thời gian trẻ nghỉ hè; nhiều trường hợp trẻ tự ý rủ nhau đi tắm sông, hồ, mương nước mà không có người lớn đi kèm. Thứ hai, tỷ lệ trẻ em biết bơi và có kỹ năng an toàn nước còn thấp; phần lớn các em chưa được trang bị kỹ năng xử lý khi gặp sự cố. Thứ ba, môi trường sống còn tồn tại nhiều điểm nguy hiểm nhưng chưa được rào chắn, cắm biển cảnh báo đầy đủ. Cuối cùng, công tác tuyên truyền ở một số nơi còn hình thức, chưa tạo được sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và hành vi trong cộng đồng. Tất cả những yếu tố này đan xen, làm gia tăng nguy cơ đuối nước, nhất là trong điều kiện địa bàn có nhiều sông, hồ như Hòa Trạch.

Để phòng, chống hiệu quả tai nạn đuối nước, trước hết cần phát huy vai trò lãnh đạo toàn diện của cấp ủy Đảng, sự điều hành quyết liệt của chính quyền và sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị. Trên địa bàn xã Hòa Trạch, cần tiến hành rà soát, lập danh mục các điểm nguy cơ cao như sông Ròon, hồ Vực Tròn, các tuyến mương cấp 1, bãi biển Cảnh Dương để có phương án quản lý cụ thể; đồng thời tổ chức cắm biển cảnh báo, rào chắn tại những khu vực nguy hiểm. Công tác tuyên truyền cần được đẩy mạnh theo hướng thường xuyên, liên tục, đa dạng hình thức, thông qua hệ thống loa truyền thanh, sinh hoạt thôn, các tổ chức đoàn thể. Bên cạnh đó, cần chủ động tổ chức các lớp dạy bơi, phổ cập kỹ năng an toàn nước cho trẻ em, coi đây là giải pháp căn cơ, lâu dài.

Bên cạnh đó, các nhà trường giữ vai trò quan trọng trong việc trang bị kiến thức và kỹ năng phòng, chống đuối nước cho học sinh. Trước mỗi kỳ nghỉ hè, cần tổ chức tuyên truyền, nhắc nhở, hướng dẫn cụ thể về an toàn khi tham gia các hoạt động liên quan đến nước; lồng ghép nội dung này vào chương trình ngoại khóa một cách thiết thực, dễ hiểu, dễ thực hành. Song song với đó, gia đình phải thực sự là “lá chắn” đầu tiên bảo vệ trẻ. Cha mẹ cần quản lý chặt chẽ thời gian, hoạt động của con em; tuyệt đối không để trẻ tự ý tắm sông, hồ, biển; chủ động cho trẻ học bơi và học kỹ năng xử lý tình huống nguy hiểm. Sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường và gia đình sẽ tạo nên nền tảng vững chắc trong phòng ngừa đuối nước.

Xuất phát từ đặc điểm địa bàn, xã Hòa Trạch cần triển khai các mô hình phù hợp, sát thực tiễn. Có thể thành lập các tổ tự quản phòng, chống đuối nước tại từng thôn; huy động lực lượng đoàn viên, thanh niên tham gia tuần tra, nhắc nhở tại các khu vực nguy hiểm trong thời gian cao điểm mùa hè. Việc bố trí các thiết bị cứu hộ như phao, dây cứu sinh tại sông Ròon, hồ Vực Tròn, bãi biển Cảnh Dương cần được quan tâm đầu tư. Đồng thời, cần đưa tiêu chí bảo đảm an toàn cho trẻ em, trong đó có phòng, chống đuối nước, vào đánh giá gia đình văn hóa, thôn văn hóa, qua đó nâng cao trách nhiệm cộng đồng. Những giải pháp này nếu được triển khai đồng bộ sẽ góp phần giảm thiểu rõ rệt nguy cơ tai nạn.

Bên cạnh các giải pháp từ phía xã hội, việc hình thành ý thức tự bảo vệ ở trẻ em có ý nghĩa quyết định. Trẻ cần được giáo dục để hiểu rõ những nguy cơ khi tiếp xúc với môi trường nước, biết nói “không” với các hành vi nguy hiểm như tắm sông khi không có người lớn, đùa nghịch gần khu vực nước sâu. Đồng thời, các em cần được hướng dẫn cách xử lý khi gặp tình huống nguy hiểm, đặc biệt là không tự ý cứu bạn khi không có kỹ năng, mà phải kịp thời kêu gọi sự hỗ trợ từ người lớn. Khi trẻ em có nhận thức và kỹ năng, nguy cơ tai nạn sẽ giảm đi đáng kể.

Phòng, chống đuối nước trẻ em không phải là nhiệm vụ của riêng một cá nhân hay tổ chức nào, mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Với đặc thù địa bàn có nhiều sông, hồ như xã Hòa Trạch, yêu cầu đặt ra càng cấp thiết hơn, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ và lâu dài. Mỗi gia đình nâng cao trách nhiệm, mỗi nhà trường tăng cường giáo dục, mỗi cấp chính quyền chủ động quản lý và mỗi người dân tích cực tham gia – đó chính là “lá chắn” vững chắc nhất để bảo vệ trẻ em. Hơn bao giờ hết, cần hành động ngay hôm nay để hướng tới mục tiêu: không còn những mất mát đau lòng do đuối nước, để mọi trẻ em trên địa bàn được sống, học tập và phát triển trong môi trường an toàn.

                                                     Hoàng Duy Khiêm

Phó Bí thư thường trực Đảng uỷ